İnfluenza, çocuklarda sık görülen ancak bazı hastalarda hızla ağırlaşabilen bir solunum yolu enfeksiyonudur. Pratikte ilk karar, virüsü laboratuvarda gösterip göstermekten önce çocuğun klinik ağırlığını ve komplikasyon riskini belirlemektir. Hastaneye yatması gereken, hastalığı ağırlaşan veya yüksek risk taşıyan çocukta antiviral tedavi mümkün olan en kısa sürede başlanır; test sonucu ve semptomların 48 saati aşıp aşmadığı bu kararı geciktirmemelidir. Sağlıklı, hafif semptomlu çocukta ise antiviral yarar daha sınırlıdır ve karar bireyselleştirilir. Bu yazı, AAP’nin 2026–2027 önerileri temel alınarak tanı, tedavi, profilaksi ve aşılamaya yönelik pratik bir çerçeve sunar. [1–3]
Klinik tablo ve risk değerlendirmesi
İnfluenza A ve B, mevsimsel salgınların başlıca etkenleridir. Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, baş ve kas ağrıları, belirgin halsizlik çoğu kez ani başlar. Küçük çocuklarda kusma ve ishal eşlik edebilir; ateşin olmaması influenzayı dışlamaz. Pnömoni, dehidratasyon, otitis media ve kronik hastalığın alevlenmesi görülebilir. Myokardit, ensefalopati ve miyozit daha seyrek fakat önemli komplikasyonlardır. Klinik ağırlığı değerlendirirken solunum sıkıntısı, oksijenlenme, oral alım, hidrasyon, bilinç durumu ve hastalığın seyrindeki kötüleşme dikkate alınır. [1, 3, 4]
Beş yaş altı çocuklar, özellikle iki yaş altındakiler yüksek risklidir. Prematüre veya erken term doğmuş çocuklar; astım, kistik fibroz, bronkopulmoner displazi, hemodinamik açıdan önemli kalp hastalığı, kronik böbrek veya karaciğer hastalığı, diyabet, hemoglobinopati, nörolojik ya da nörogelişimsel hastalık, ağır obezite ve bağışıklık baskılanması bulunan çocuklarda komplikasyon olasılığı artar. Uzun süreli salisilat kullanan çocuk ve ergenler ile gebeler ve doğum sonrası ilk iki haftadaki kişiler de risk grubundadır. Sağlıklı çocuklarda da ağır hastalık gelişebileceği unutulmamalıdır. [1]
Test kime ve ne zaman yapılmalı
Toplumda influenza dolaşımı varken tipik yakınmaları olan ayaktan hastada tanı ve tedavi kararı için her zaman test gerekmez. Sonuç antiviral başlama, başka etkenleri araştırma, antibiyotik kararını gözden geçirme veya enfeksiyon kontrolünü değiştirecekse test değerlidir. Hastaneye yatırılan ve influenza şüphesi bulunan hastada duyarlı bir moleküler test önerilir. Örnek mümkünse hastalığın erken döneminde, uygun teknikle alınmalıdır. [1, 3, 5]
Hızlı antijen testleri çabuk sonuç verir ancak duyarlılıkları moleküler testlerden düşüktür. Salgın döneminde negatif antijen testi influenzayı dışlamaz. Moleküler testler daha duyarlıdır; yine de örnek alma zamanı ve kalitesi sonucu etkiler. Ağır hastalıkta, alt solunum yolu tutulumu varsa üst solunum yolu örneği negatif olsa bile influenza olasılığı yeniden değerlendirilir. Riskli veya ağır hastada antiviral tedavi test sonucu beklenerek ertelenmez. [1, 3, 5]
Antiviral kararı
Tedavi önerilenler: Şüpheli veya doğrulanmış influenza nedeniyle hastaneye yatırılan; ağır, komplike ya da ilerleyici hastalığı olan; veya komplikasyon açısından yüksek risk taşıyan çocuklar. Antiviral en kısa sürede başlanır. İlk 48 saat en yüksek yararın beklendiği dönemdir; bu gruplarda 48 saatten sonra da tedavi düşünülür. Aşılanmış olmak tedavi kararını tek başına değiştirmez. Ağır hastalıkta oral veya enteral oseltamivir tercih edilir. [1–3]
Tedavi düşünülebilenler: Risk faktörü olmayan, komplike olmayan influenza ile başvuran çocukta semptomların ilk 48 saati içinde aileyle yarar ve olası yan etkiler konuşularak antiviral verilebilir. Evde ağır influenza riski taşıyan veya altı aydan küçük bir kişi varsa tedavi kararı ayrıca değerlendirilebilir. Sağlıklı çocukta bu karar otomatik olmamalıdır. [1, 3]
Oseltamivirin hafif, laboratuvarla doğrulanmış pediatrik influenza üzerindeki etkisini değerlendiren beş randomize çalışmanın bireysel hasta verisi meta-analizinde hastalık süresi ortalama 17,6 saat kısalmış, otitis media riski azalmış ve kusma artmıştır. Bu bulgu, sağlıklı ayaktan hastada beklenen yararın çoğunlukla mütevazı olduğunu gösterir. Hastaneye yatan veya ağır hastalanan çocuklar için ölüm ve yoğun bakım gibi sonuçlara ilişkin kanıt daha çok gözlemsel çalışmalara dayanır; bunların kesinliği randomize çalışmalardan düşüktür. [3, 6]
Kılavuzlar kanıtı aynı biçimde tartmaz. AAP ve CDC, yüksek riskli çocuklarda erken oseltamiviri önerirken DSÖ’nün 2024 kılavuzu ağır olmayan influenzada oseltamivire karşı daha kısıtlayıcı bir öneri verir; ağır influenzada ise oseltamiviri koşullu olarak önerir. Aşağıdaki pratik tedavi yaklaşımı pediatrik AAP önerilerini temel alır. Özellikle hafif ayaktan olguda beklenen mutlak yararı, yan etkileri ve ailenin tercihini birlikte değerlendirmek gerekir. [1–3, 7]
Oseltamivir tedavi dozları
Ağızdan veya enteral yoldan, beş gün. Tablodaki miktarlar tek doz miktarıdır. Ağır veya uzun süren hastalıkta sürenin uzatılması bireysel değerlendirilir. Bulantı ve kusma sık yan etkilerdir; yemekle alınması toleransı artırabilir. Böbrek işlev bozukluğunda doz ayarı gerekir. Ürün konsantrasyonu kontrol edilmeden mg miktarı mL’ye çevrilmemelidir. [1, 3]
Yaş ve ağırlık | Tek doz | Sıklık |
Term bebek 0–8 ay | 3 mg/kg/doz | Günde 2 kez |
Bebek 9–11 ay | 3,5 mg/kg/doz | Günde 2 kez |
En az 12 ay, en çok 15 kg | 30 mg | Günde 2 kez |
15 kg üzeri–23 kg | 45 mg | Günde 2 kez |
23 kg üzeri–40 kg | 60 mg | Günde 2 kez |
40 kg üzeri | 75 mg | Günde 2 kez |
Prematüre bebekte tedavi dozu postmenstrüel yaşa göre belirlenir: 38 haftanın altında 1 mg/kg/doz, 38–40 haftada 1,5 mg/kg/doz, 40 haftanın üzerinde 3 mg/kg/doz; her biri günde iki kez, beş gün. Postmenstrüel yaş, doğumdaki gebelik haftası ile doğumdan sonraki haftaların toplamıdır. Bu dozlar sınırlı farmakokinetik verilere dayanır; prematüre, böbrek işlev bozukluğu olan veya yoğun bakımda izlenen bebekte uzman değerlendirmesi gerekir. [1, 3]
Doz farklılığı: CDC’nin bir yaş altı term bebekler için genel tablosunda 3 mg/kg/doz yer alır. AAP, 9–11 aylık bebekte hedef ilaç maruziyetine ilişkin farmakokinetik veri nedeniyle 3,5 mg/kg/doz önerir. Bu yaş grubunda kullanılan şema bilinçli seçilmeli; yerel ürün bilgisi ve klinik durum kontrol edilmelidir. Yenidoğanda tedavi önerisi bazı ülkelerin ruhsat endikasyonundan daha geniş olabilir. [1, 3]
Diğer antiviral seçenekler
Aşağıdaki yaş sınırları ve dozlar AAP ve CDC’nin ABD kaynaklı önerileridir. Türkiye’de ruhsat, formülasyon ve fiilî bulunabilirlik ayrıca doğrulanmalıdır. Bu seçenekler, ağır veya hastaneye yatırılmış çocukta oral ya da enteral oseltamivirin otomatik eşdeğeri değildir. [1, 3]
İlaç | Komplike olmayan influenza için tedavi dozu | Dikkat edilmesi gereken |
Zanamivir inhalasyon | 7 yaş ve üzeri: 10 mg (iki adet 5 mg inhalasyon), günde 2 kez, 5 gün | Astım veya başka hava yolu hastalığında bronkospazm riski nedeniyle kullanılmaz. |
Peramivir intravenöz | 6 ay–12 yaş: tek doz 12 mg/kg, en çok 600 mg; 13 yaş ve üzeri: tek doz 600 mg | İntravenöz infüzyon; böbrek işlev bozukluğunda doz ayarı gerekir. Ağır yatan hastada rutin ilk seçenek değildir. |
Baloksavir oral | 5 yaş ve üzeri, 20 kg altı: tek doz 2 mg/kg; 20 kg–80 kg altı: tek doz 40 mg; en az 80 kg: tek doz 80 mg | Uygun formülasyon gerekir. Süt, kalsiyumlu içecek ve çok değerlikli mineral içeren ürünlerle birlikte verilmez. Gebelikte, emzirmede ve ağır immünsupresyonda monoterapi olarak önerilmez. |
Antibiyotik influenza virüsüne etkili değildir; otitis media, bakteriyel pnömoni veya başka bir bakteriyel odak saptanırsa uygun endikasyonla başlanır. İnfluenza tedavisi amacıyla sistemik kortikosteroid rutin verilmez; astım alevlenmesi gibi ayrı bir endikasyon varsa o endikasyon doğrultusunda kullanılır. Oksijen, hidrasyon ve solunum desteği gereksinimi klinik duruma göre karşılanır. Çocuk ve ergenlere influenza sırasında salisilat verilmez. [3, 7, 8]
Temas sonrası profilaksi
Profilaksi, aşılamanın veya semptom geliştiğinde erken tedavinin yerini almaz. Ev içindeki her temasa rutin antiviral verilmez. Maruziyetten sonra henüz belirtisi olmayan, komplikasyon riski yüksek ve aşısız ya da yeterli yanıt oluşturması beklenmeyen çocukta; ayrıca seçilmiş kurum salgınlarında düşünülebilir. Başlanacaksa son anlamlı temastan sonraki ilk 48 saat içinde başlanır. Semptomu başlamış kişide profilaksi dozu yerine tedavi endikasyonu değerlendirilir. [1, 3]
Seçilmiş temaslarda oseltamivir günde bir kez, son temastan sonra yedi gün verilir: 3–8 aylık term bebekte 3 mg/kg/doz, 9–11 aylık bebekte AAP’ye göre 3,5 mg/kg/doz; en az 12 aylık çocukta yukarıdaki ağırlık basamaklarına göre sırasıyla 30, 45, 60 veya 75 mg/doz. Üç aydan küçük bebekte profilaksi genel olarak önerilmez; çok özel durumlar ayrıca değerlendirilir. Sürekli ev içi maruziyet veya kurum salgınında süre farklılaşabilir. Bazı yerel ürün bilgilerindeki sürelerle kılavuz süresi farklı olabileceğinden reçete öncesi güncel KÜB kontrol edilmelidir. [1, 3]
Aşılama
AAP, tıbbi engeli bulunmayan altı ay ve üzerindeki tüm çocukların her sezon influenza aşısı olmasını önerir. Aşılama riskli çocuklarda özellikle önemlidir; altı aydan küçük bebeğin korunmasında gebelikte aşılama ve yakın temaslıların aşılanması öne çıkar. Aşı hastalığı tamamen önlemeyebilir; hastalık, hastaneye yatış ve ciddi sonuç riskini azaltır. Aşı yanıtı yaklaşık iki haftada gelişir. Mevsim öncesinde aşılanmak hedeflenir; sezon devam ederken de uygun kişilere aşı önerilebilir. [1, 9]
2026–2027 sezonu için doz sayısı: İlk doz sırasında 6 ay–8 yaş arasında olan bir çocuk, 1 Temmuz 2026’dan önce en az dört hafta arayla toplam iki influenza aşısı dozu almışsa bu sezon bir doz alır. Daha önce iki geçerli doz almamışsa veya öykü bilinmiyorsa bu sezon en az dört hafta arayla iki doz gerekir. Önceki iki dozun aynı sezonda yapılmış olması gerekmez. Çocuk ilk dozdan sonra dokuz yaşını doldursa bile gereken ikinci doz tamamlanır. Dokuz yaş ve üzerinde sezonluk tek doz uygulanır. [1, 9]
Uygun ürün seçimi çocuğun yaşına, klinik durumuna ve Türkiye’de kullanılan ürünün KÜB’üne göre yapılmalıdır. ABD’deki ürün listesi veya uygulama hacmi doğrudan Türkiye’deki ürünlere aktarılmamalıdır. Yumurta alerjisi tek başına aşılamaya engel değildir; önceki influenza aşısına veya bileşenine anafilaksi öyküsü ayrı değerlendirilir. Hafif üst solunum yolu enfeksiyonu aşıyı ertelemeyi gerektirmez. Aşı sonrası ateşli nöbet öyküsü tek başına kontrendikasyon değildir. Canlı intranazal aşının ABD kılavuzlarında yer alması, Türkiye’de erişilebilir olduğu anlamına gelmez. [1, 9]
Muayenede hızlı karar sırası
Önce solunum sıkıntısını, oksijenlenmeyi, oral alımı, hidrasyonu, bilinç durumunu ve yatış gereksinimini değerlendir.
Yaş ve eşlik eden hastalıklara göre yüksek riskli çocuğu belirle.
Yatan, ağırlaşan veya yüksek riskli hastada oseltamiviri erken başlat; gerekiyorsa test iste fakat sonucu bekleme.
Hafif ve düşük riskli ayaktan hastada ilk 48 saat içinde beklenen sınırlı yararı ve kusma olasılığını aileyle paylaşarak karar ver.
Yeni odak, tekrar yükselen ateş veya ilerleyici solunum bulguları varsa komplikasyon ve bakteriyel koenfeksiyon açısından yeniden değerlendir.
Kaynaklar ve kapsam
American Academy of Pediatrics Committee on Infectious Diseases. Recommendations for Prevention and Control of Influenza in Children, 2026–2027: Policy Statement. Pediatrics. 2026. doi:10.1542/peds.2026-078778. Paylaşılan dosya, yayına kabul edilmiş ön yayın sürümüdür.
American Academy of Pediatrics Committee on Infectious Diseases. Recommendations for Prevention and Control of Influenza in Children, 2026–2027: Technical Report. Pediatrics. 2026. doi:10.1542/peds.2026-078779.
Centers for Disease Control and Prevention. Influenza Antiviral Medications: Summary for Clinicians. Güncelleme: 10 Mart 2026. https://www.cdc.gov/flu/hcp/antivirals/summary-clinicians.html
Centers for Disease Control and Prevention. Signs and Symptoms of Flu. https://www.cdc.gov/flu/signs-symptoms/index.html
Centers for Disease Control and Prevention. Overview of Influenza Testing Methods. https://www.cdc.gov/flu/hcp/testing-methods/
Malosh RE ve ark. Efficacy and Safety of Oseltamivir in Children: Systematic Review and Individual Patient Data Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Clinical Infectious Diseases. 2018;66:1492–1500. doi:10.1093/cid/cix1040.
World Health Organization. Clinical practice guidelines for influenza. 2024. https://www.who.int/publications/i/item/9789240097759/
Infectious Diseases Society of America. Clinical Practice Guidelines for Seasonal Influenza. 2018. https://www.idsociety.org/practice-guideline/influenza/
Centers for Disease Control and Prevention. Interim Clinical Considerations for the Use of Seasonal Influenza Vaccines in the United States, 2026–2027. 1 Eylül 2026. https://www.cdc.gov/flu/hcp/vax-summary/acip-recommendations.html